Covid-19 ve Tarım
İnsanlık tarihi incelenirse iktisadi bakımdan iki devrim görülür. Birincisi tarım, ikincisi sanayi devrimidir. Önemli olan tarım devrimidir. Çünkü tarımsal ürünler insanın yaşaması için gerekli gıda maddeleridir. Tüketilmediğinde yaşam tehlikeye girer, başka hiç bir sanayi kolu da tarımsız olmaz. Üzerinize bir bakının, kemerinizin tokasından gayrısının kökeni tarım ürünüdür. 
Ulusal ekonomi üç sektörden meydana gelir. Birincisi tarım sektörü, ikincisi sanayi sektörü, üçüncüsü de hizmet sektörüdür. Tarım sektörü ve tarım ürünlerinin farklı özellikleri vardır. Bu özellikleri ayarı ayrı ele alarak anlatmaya çalışacağım.
Tarımsal faaliyetin amacı, kıt kaynaklarla ihtiyaçları tatmine çalışmaktır. Tarımsal faaaliyetle ihtiyaçları tatmine çalışan insan, doğa ile karşı karşıya gelmektedir. Bilindiği gibi tarım doğa şartlarına bağlıdır. Bu yüzden tarımsal faaliyetlerin evrensel ve kurumsal pek çok özellikleri ve sorunları vardır. Zirai faaliyetin evrensel özellikleri ve sorunları doğa şartları ile ilgili olduğundan; her ülke ve ekonomide geçerli olup, birbirinin aynısı ya da benzeridir. Bu evrensel özellikler ve mevsimlik iş hacminin değişmesinden, arz fonksiyonuna, fiyat ve gelir istikrarsızlığından, talep artış hızına kadar etkilidir. Kurumsal özellikler ve sorunlar ülkeden ülkeye değişmekte, ekonominin gelişme düzeyi ve mevcut iktisadi sisteme göre farklı şekillerde ortaya çıkmaktadır.
Türkiye hiçbir zaman sanayi toplumu olamamıştır.. Ekonomi hep tarıma dayalı gelişmiştir. İstatistiklerde sanayi sektörünün yüksek gözükmesi aldatmacadır. Domates tarım ürünüdür, parçalarsanız sanayi ürünü sayılıyor. Tütün tarım ürünüdür. Tütün yapraklarını parçalarsanız sanayi ürünü oluyor. Sanayi sektörünü yüksek göstermede bu anlayış yatıyor.
Tarım sektörü bu denli önemli olmasına karşın, hiçbir zaman stratejik sektör olarak görülmemiştir. Halbuki bütün dünyada stratejik sektör olarak görülür. Savaş araçlarından daha önemlidir. Çünkü aç insan, silahlar ne kadar etkili olursa olsun onları kullanamaz. Covid-19 tarım sektörünün önemini kavramamıza yaradı, stok politikası uygulama gereği doğdu. Paranız da olsa hiç bir tarım ürününü ithal edemezsiniz. doğal olarak her ülke önce kendi vatandaşını düşünür.
                                 Tarım Ürünlerinin Özellikleri
1-Tarım ürünleri birinci derecede zorunlu gıda maddeleridir. Temin edilmediğinde ıstırap verir ve mevcut yaşam dengesini bozar. Yaşamı sürdürebilmek için tarım ürünü tüketmek zorundayız.
2-Tarım ürünleri, bir defa kullanılır ve tüketilir, tüketimi ile ortadan kalkar. Onun için sürekli üretmemiz gerekir. Bu yıl Covid-19 nedeniyle bazı kısıtlamalar olduğu için bazı ürünlerin hasatı yapılamadı., bazılarınınsa ekim ve dikimi sekteye uğradı. Salgın nedeniyle, bu yıl ve önümüzdeki yıllarda tarım ürünlerini daha pahalı tüketmek zorunda kalacağız. Belki bazı ürünleri pazarda bulamayacağız.
3-Tarımsal üretim geniş ölçüde doğal koşullar ve iklimin etkisi altındadır. Her tarım ürününün ekim, dikim ve hasadı belli tarihte yapılır. Salgın nedeniyle bazı kesimler sokağa çıkamadı, ekim ve dikim işleri aksadı. Ne acıdır ki tarımsal nüfus yaşlıdır. Yaş ortalaması 55'in üzerindedir. Bu yüzden sokağa çıkma yasağı tarım kesiminde daha fazla etkili oldu.
4-Zaruri gıda maddeleri talebi sınırlıdır. Yani gıda maddelerinin elastikiyeti azdır ya da sınırlıdır. Onun için, beklenmeyen afadlardan tarım sektörü daha fazla etkilenir.
5-Tarım sektöründe üretim alanları dağınıktır. Çiftçi yasak nedeniyle bir arazisine gitse bile diğerine gidemedi. Çoğu çiftçi her arazisine ayrı ürün eker. Ürün planını ve desenini gerçekleştiremedi.
6-Tarım sektöründe işgücü akıcılığı zayıftır. Bazı bölgelerde işgücü fazlası vardır, bazı bölgelerde işsizlik vardır. Salgın nedeniyle işçi hareketleri engellendi ve hasat gecikti. Bunun örneğini çay hasatında gördük. Eğer bu durum devam ederse ileride fındık ve pamukta da sıkıntı çekeceğiz

7-Tarımsal üretimde arz, kısa dönemde talebe uyamaz. Salgından doğan ekonomik sıkıntılar nedeniyle talep düştü. İleride aniden talep artması olsa, buna arz yanıt veremez. Çünkü tarım ürünü belli bir tarihte ekilecek, gelişmesi için belli bir süre geçecek ve sonra hasat edilecek. Sanayide üretim tarıma benzemez. Örneğin ayakabı talebi artmış olsun, sanayici bunu hemen karşılayabilir.
Tarım sektörü çok ihmal edilmiştir. Bunun zararını göreceğiz.Kendi kendine yeten 7 ülkeden biriyiz derken, dışsatım yaptığımız kadar içalım yapıyoruz. Bundan sonra paramız var, içalım yaparız deme şansımız da olmayacak. Buğday en fazla Rusya'dan alınıyordu; salgın nedeniyle Rusya dışsatımı durdurdu. Her ülke, önce kendi insanının ihtiyaçlarını düşünecektir. Tarımın GSMH içindeki payı %40'dan %5.8'e, ihracattaki payı ise %73'lerden %7'ye düştü. Çiftçi sorunlarını aktardıkça ''Ananı da al git'', ''Gözünü toprak doyursun'' denildi.
                                                                                  Dr. Mustafa Kozan